Tasteful Dialogues etkinliğinde GAP konuşuldu

Tasteful Dialogues etkinliğinde GAP konuşuldu
09 Haziran 2015, 15:33

Kadir Has Üniversitesi, Food for Diplomacy etkinlik serisinden sonra Tasteful Dialogues ile beslenme kültüründen farklı örneklere ev sahipliği yapmaya devam ediyor. İlk Tasteful Dialogues etkinliğinde Güney Doğu Anadolu Bölgesi tanıtıldı. Bölgeyi, bölgeye yapılan tarımla ilgili yatırımları, uygulanan ve planlanan organik tarım projelerini GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Sadrettin Karahocagil’le konuştuk.

İpek Ahu Somay

-GAP kapsamında tarım ve hayvancılık adına neler yapılıyor?
-Ekonomik bir coğrafya olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin yüksek tarım potansiyeli dikkat çekicidir. Dolayısıyla Güneydoğu Anadolu Projesi'nin lokomotif sektörü tarımdır. Eşine az rastlanacak nitelikte iklim koşullarına ve verimli topraklara sahip bölgenin arazi varlığı yaklaşık 7.5 milyon hektar olup, bu alanın yaklaşık 3.2 milyon hektarı tarıma elverişlidir. Buna bağlı olarak projenin hedeflerinden biri bölgeyi tarıma dayalı ihracat üssüne dönüştürmektir. Bölgenin imalat sanayinin esas olarak tarıma dayalı olması, hem tarıma girdi veren hem de tarım ürünlerini işleyen sanayiler için büyük bir yatırım potansiyeli barındırmaktadır. Bölgenin zengin doğal kaynakları ile kullanım şeklinin değişmesi bölgesel kalkınma stratejisinin temelini oluşturmaktadır. Tarımda yeterlilik; Türkiye'nin ulusal kalkınmasında büyük öneme sahiptir. Tarım sektörü dış satımın arttırılmasında, sanayiye hammadde sağlanmasında, bölgesel ve sektörler arası dengeli kalkınma ve kalkınmanın istikrar içinde başarılmasında, kırsal alanda gizli işsizliğin önlenmesinde sanayi ve hizmetler sektöründe yeni istihdam imkânlarının oluşturulmasında, ayrıca kalkınma, finansmanın öz kaynaklara dayandırılmasında önemli bir potansiyeldir. Bugün Güneydoğu Anadolu Bölgesi Türkiye toplam pamuk üretiminin % 58'ini, kırmızı mercimeğin %98'ini, buğdayın yaklaşık % 20'sini, antepfıstığının % 90'ını üretmektedir. GAP kapsamındaki sulama projelerinin tamamlanması ile ülkemizin ihtiyaç duyduğu yağlı tohum bitkileri, meyve, sebze vb. birçok tarımsal üründe üretim payının Türkiye üretiminde önemli bir yere sahip olacağı beklenmektedir. GAP İdaresi Başkanlığı olarak ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde tarım ve kırsal kalkınmaya yönelik model projeler yürütmekteyiz. Bölgede sulamaya açılmış ve açılacak alanlarda tarımsal eğitim ve yayım hizmetlerinin etkinliğini arttırmak amacıyla "GAP Tarımsal Eğitim ve Yayım Projesi" ni Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı desteği ile uygulamaktayız. Proje çerçevesinde 1.676 faaliyet gerçekleştirilmiş, bu faaliyetler vasıtasıyla 11.206 çiftçi ile kamu-STK-serbest çalışan, 2.181 teknik elemana doğrudan, yaklaşık 140.000 çiftçiye dolaylı olarak ulaşılarak kapasite artışı sağlanmıştır. Özellikle bölgemizde sulanacak alanların dışında kalan kırsal alanlarımızda, ürün değer zinciri ve kümelenme yaklaşımları ile tarım ve tarım dışı gelir getirici faaliyetlerin yanında, eğitim, sağlık, altyapı ve sosyal donatıların geliştirilmesine yönelik çalışmaları da içeren "Entegre Kırsal Kalkınma Projesini" 9 İlimizde 28 ilçede uygulamaktayız. GAP Bölge'sinin organik tarımsal potansiyelinin değerlendirilmesi ve sektörün daha rekabetçi bir konuma gelmesi amacıyla "Organik Tarım Küme Geliştirme Projesini" uyguluyoruz. Proje ile küme geliştirme, pilot uygulamalar, demonstrasyonlar ve markalaşma çalışmalarını gerçekleştiriyoruz.
Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Artırılması (YEVV) Projesi'yle de; yerli ve yabancı uzmanlarca mevcut durum analizi yapılmış ve bölgenin yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği yol haritası hazırlanmıştır. Proje uygulama aşamasında yer alan birçok alt projelerden biri de güneş enerjili su pompalama ve mikro sulama sistemi ile ilgili 4 demonstrasyon kurulmuş olup izleme ve değerlendirme çalışmaları yapılmaktadır. GAP Bölgesi ile sulama alanları hızla artmakta olup buna bağlı olarak da ürün deseni çeşitlenmekte ve tarımsal girdi (tohum, ilaç, gübre, makine, su vb.) yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Söz konusu tarımsal girdilerin GAP Bölgesinde optimum kullanımını sağlamak amacıyla 2014 yılı itibariyle "GAP Bölgesinde Hassas Tarım ve Sürdürülebilir Uygulamalarının Yaygınlaştırılması Projesi" uygulamaya konulmuştur. Proje kapsamında, 12 Aralık 2014 tarihinde Başkanlığımız, TÜBİTAK UZAY Teknolojileri Araştırma Enstitüsü ile işbirliği protokolünü imzalanmış olup çalışmalar devam etmektedir

- Tarımı iyileştirici faaliyetlerin bölgeye ne gibi katkıları oluyor?
- GAP kapsamında önce su depolama yapıları olan barajların inşaatına başlanmıştır. 2014 yılı sonu itibarıyla 19 baraj tamamlanmış, bir milyon hektar alanı sulayacak su depolama kapasitesi oluşturulmuştur. Bölgede sulamaya açılan alan 424.710 hektara ulaşmıştır. Son yıllarda, GAP Eylem Planı (2008-2014) döneminde, suyu ovalara taşıyacak sulama ana kanallarının yapımına öncelik ve önem verilmiş; hizmete alınan ana kanal uzunluğu 970,98 km'ye ulaşmıştır. 2015 yılında 171.088 ha alanı sulayacak şebeke inşaatları devam etmektedir. Tarım sektörüne yapılan yatırımlar, üretim artışını desteklemiş, elde edilen ürünler tarımsal sanayiinin gelişmesine katkıda bulunmuştur. GAP Bölgesi'nin ihracatında da önemli artış olmuş bölgeden yapılan ihracat 2007'de 3,3 milyar dolar iken, 2014 sonunda 9,2 milyar dolara ulaşmış; ülke ihracatındaki artış %47 olurken bölgeden yapılan ihracat %180 oranında artmıştır. Bölge genelinde 2007'de %16,9 olan işsizlik oranı, 2012 yılında %12,4'e gerilemiş, ancak 2013 yılında Türkiye genelinde yaşanan işsizlik oranındaki artış bölgede de izlenmiş ve bu oran %14,5'e çıkmıştır. İşgücüne katılma oranı 2007 yılında %34, 2013 yılında %40,1 ve istihdam oranı da 2007 yılında %28,3, 2013 yılında %34,3 olarak gerçekleşmiştir. Sanayi altyapısını geliştirmeye yönelik 7 adet organize sanayi bölgesi (OSB) ve 8 adet Küçük Sanayi Sitesi (KSS) tamamlanmış; bölgedeki OSB sayısı 17'ye, KSS sayısı ise 36'ya yükselmiştir. GAP Bölgesi'nde 1,8 milyon ha alanın sulamaya açılması planlanmıştır. 2014 yılı sonu itibariyle Fırat ve Dicle Havzası'nda toplam 424.710 ha alan sulamaya açılmıştır. 171.088 ha alanda halen sulama şebeke inşaatı devam etmekte olup, 1.204.202 ha alan planlama aşamasındadır. Sulama projelerinin %23,6'sı işletmededir. GAP'ın sulama projeleri tamamlandığında şimdiye kadar devlet eliyle gerçekleştirilen sulama alanına eşit bir alan daha sulu tarıma açılmış olacaktır. Böylece, projenin tamamlanmasıyla ortaya çıkacak yüksek tarım ve sanayi potansiyeli ile bölgede ekonomik hâsıla 4,5 kat artacak, yaklaşık 3,8 milyon kişiye istihdam olanağı sağlanacaktır.

- Organik tarım çalışmaları konusunda bilgi verir misiniz?
- GAP Bölgesi'nin organik tarımsal potansiyelinin değerlendirilmesi ve sektörün daha rekabetçi bir konuma gelmesi amacıyla "Organik Tarım Küme Geliştirme Projesini" uyguluyoruz. Proje ile küme geliştirme, pilot uygulamalar, demonstrasyonlar, markalaşma çalışmalarının gerçekleştirilmesi ve bir "Organik Tarım Danışmanlık Merkezi" nin kurulması öngörülmektedir. GAP Organik Tarım Küme Projesi'nde (GAP ORGANİK), küme aktörleri arasındaki işbirliğinin, kurumsal ve pazarlama kapasitelerinin arttırılması için çalışma grupları faaliyetlerine devam edilmekte, tematik eğitimler, seminerler, portal çalışması ile ulusal ve uluslararası fuar katılımları yapılmaktadır. Yine bölgede organik tarımın yaygınlaşması için "tekrarlanabilecek" ve/veya "ölçeklendirilebilecek" başarı hikâyeleri oluşturulması çalışmaları kapsamında; Kilis'te "Organik Zeytin ve Zeytinyağı Üretimi", Diyarbakır Eğil'de "Organik Bakliyat Üretimi" gibi pilot projelere devam edilmektedir. Kilis'te yapılmakta olan tesis, depolama tankları ve paketleme üniteleri tamamlanmış olup, gerek bölgede gerekse Türkiye'de örnek teşkil edecek Bakanlığımızın uhdelerinde tamamlanmış bir çalışmadır. Organik sektörünü tüm aktörleri ile bir üst ölçeğe yükseltmek üzere; Bakanlığımızın tahsis ettiği 9 Milyon TL kaynak ile 2015-2016 yıllarını kapsayacak şekilde bölgemizdeki kalkınma ajanslarımız ile işbirliği içerisinde "GAP Organik Değer Zinciri Pilot Uygulamaları Mali Destek Programı" uygulamaya konmuştur.

- Bölgeye gelenleri yemeğe dair neler bekliyor?
- Günümüzde gastronomi ve gurme turları turizmin anahtar öğelerinden biri. Turizmde başarılı olan ülkelerin birçoğu mutfaklarını ön plana çıkararak kendilerini tanıtmaktadır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin sahip olduğu zengin mutfak kültürü bölgede her geçen gün gelişmekte olan turizmin önemli unsurlarından biridir. Ama ne yazık ki henüz hak ettiği yerde değildir. Yeni lezzetleri keşfetmek isteyenler için Güneydoğu'nun lezzet durakları büyük bir potansiyel barındırmaktadır. Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır birer gastronomi kenti olarak lanse edilebilecek zenginliğe sahiptir. İnanıyorum ki yakın gelecekte yemek araştırmacıları, mutfak profesyonelleri, restoran sahipleri, turizmciler, yeni lezzetleri denemek isteyenler Güneydoğu'da gerçekleşecek yeme-içme turlarına katılacaklardır. Bölgenin ne kadar zengin bir mutfak kültürüne sahip olduğu her kesim tarafından bilinen bir gerçek. Proje ortaklarımızdan Kadir Has Üniversitesi'nin düzenleyip ev sahipliği yaptığı "Anadolu Sofraları" etkinliğinin ilkini gerçekleştirdik. Böylece Güneydoğu Anadolu Bölgesi yemeklerini; uluslararası kurum-kuruluş, özel sektör ve STK temsilcilerine tanıtma ve bölgeye davet etme fırsatı yakaladık. Bölgenin misafirperverlikle sunduğu fırsatları tanıtmamızı ve turizmde başarı yakalaması için gerekli bilincin yaratılmasını sağlayacak etkinliklere İdare olarak büyük önem vermekteyiz. 2011 yılında GAP Eylem Planı İletişim ve Tanıtım Projesi kapsamında "Kaybolan Yöresel Lezzetler" yemek yarışmasını düzenledik. Bu yarışma ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ne özgü yöresel tatların tanıtımını ve kaybolan lezzetlerin ortaya çıkartılmasını amaç edindik. Yarışmaya her bir GAP ilini temsilen ekipler katıldı. Jüri olarak 5 gurme yazarı bulundu. Bu tür etkinliklerin illerimizin yeme-içme kültürünü tanıtmakta ve desteklemekte son derece etkili olduğunu düşünüyorum.

- Tüm bu faaliyetlerin halkla ilişkiler çalışmaları nasıl yürütülüyor?
- GAP İdaresi Başkanlığı vizyoner bir kuruluş olarak kalkınma projelerini yürütürken bölgenin ve GAP'ın tanıtılmasında her zaman öncü olmuştur. Başkanlık olarak GAP'ı dünyaya tanıtan etkinliklerin, bu uzun soluklu ve devasa projenin inşasında sarf edilen gayreti pekiştirdiğine inanmaktayız. Bölgesel, ulusal ve uluslararası kamuoyuna GAP hakkında şeffaf ve güncel bilgi vererek farkındalık yaratmak, çok yönlü bilgi akışı ile kamuoyundan proje için gerekli desteği almak, GAP'ın ve GAP İdaresi'nin bölge halkı tarafından benimsenmesini ve tanınırlığını sağlamak, bölgede uygulanan sosyal sorumluluk projelerinin etkin yönetimi ile sosyal ve ekonomik yatırım getirisi sağlamak amacıyla İdaremiz kurulduğu günden bu yana etkin bir biçimde halkla ilişkiler faaliyetleri yürütmektedir. Bugüne dek farklı hedef gruplara yönelik pek çok kampanya yürütülmüş, çok sayıda sempozyum, konferans, seminer, panel ve workshop düzenlenmiştir. Basın toplantıları ve basın gezileri ile medya etkinliklerimiz sürmektedir. Broşürler, bültenler ve kitaplarla birebir iletişim etkinlikleri gerçekleştirmekteyiz. Bunun yanı sıra törenler, toplantılar, sergiler ve rutin organizasyonlar en yoğun etkinliklerimizi oluşturmaktadır.

Ayrıca yürütmekte olduğumuz çalışmaların büyüklüğüne göre daha geniş çaplı, yıllara yayılan tanıtım faaliyetleri de yürütmekteyiz. 2008-2012 yılları arasında uygulanan GAP Eylem Planı'nın bölgeye ve Türkiye'ye kazandırdıklarını anlatmak, kamuoyundan gerekli desteği almak, sosyal paydaşların desteğini almak üzere 2010-2012 yıllarında "GAP Eylem Planı Tanıtım Projesi" ni başarıyla uyguladık. Proje; fikir önderleri iletişimi, algı araştırma geliştirme çalışmaları, filmler, belgeseller, reklam yayınları gibi görsel çalışmalar, teknoloji şenlikleri, yatırımcı buluşmaları gibi toplantılar-organizasyonlar-etkinlikler, basılı ve elektronik yayınların hazırlanmasını içeriyordu. Yine en güncel etkinliklerimizden biri olan, AFSAD-Ankara Fotoğraf Sanatçıları Derneği işbirliğiyle, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde var olan inançların yörenin kültürel, sosyo-ekonomik yapısına olan etkisini, gelenek ve görenekleri fotoğraflarla saptamayı amaçlayan Güneydoğu Anadolu'da İnançlar ve İnanışlar Fotoğraf Projesi'ni hayata geçirdik. Çekimleri 2000-2013 yılları arasında tamamlanan projenin sergileri 2014-2015 yıllarında Ankara, İstanbul ve İzmir'de gerçekleşti.
GAP İdaresi olarak, projelerimizde devlet bütçe ve imkânlarını kullanmanın yanında, uluslararası kurum ve kuruluşlar, özel sektör, STK benzeri işbirliklerinin gücüne inanmaktayız. Kamu kaynakları yanında, özel sektör kaynakları, kamu-özel ortaklığı modellerini içine alan bölgesel ve sosyal gelişmenin yanı sıra sürdürülebilirliği esas alan sosyal sorumluluk projeleri sosyal ve ekonomik kalkınmaya yönelik gayretlerimizi pekiştirmektedir. Sosyal sorumluluk boyutunda, özel sektörün bölgeye yönlendirilmesi hususunda İdare olarak uzun yıllardır devam eden işbirliklerimiz var. PepsiCo Türkiye, McDonald's Çocuk Vakfı, Philips, DHL Türkiye Ofisi ve Karadeniz Holding proje ortağımız olan özel sektör kuruluşlarından birkaçı. PepsiCo Türkiye desteğiyle 11 adet GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi faaliyetlerine devam etmektedir. Bu merkezlerde okul öncesindeki ve okul çağındaki çocukların zihinsel, psikolojik ve sosyal gelişimlerinin desteklenerek ailelerinin bilinçlendirilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Bugüne kadar 38.000 çocuk söz konusu çalışmalardan faydalandı. McDonald's Çocuk Vakfı ile İdaremiz işbirliğinde yürütülen Sağlıklı Göz ve Eğitimde Başarı Projesi kapsamında, 2003 yılından beri 6 ilde 120 binin üzerinde çocuk göz taramasından geçirilerek kalıcı göz kusurlarının teşhis ve tedavileri gerçekleştirildi. Bunların yanı sıra, 2015 yılı içesinde GAP İdaresi Başkanlığı, Türk Philips A.Ş. Genel Müdürlüğü ve Türk Kalp Vakfı işbirliğinde Küçük Kalpler Projesi'ni hayata geçiriyoruz. GAP Bölgesi'ndeki 9 ilde 180 bin çocuğun kalp taramasından geçirileceği proje kapsamında, illerin yoksul yerleşim alanlarında faaliyet gösteren ilköğretim okullarında birinci ile dördüncü sınıf aralığında bulunan çocukların kalp taramaları gerçekleştirilecek ve konuyla ilgili ailelere yönelik farkındalık çalışmaları yapılacak.
GAP Bölgesi'nde özel sektör eliyle yapılan sosyal sorumluluk faaliyetleri tatmin edici düzeyde olmamakla birlikte sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasında kurumsal sosyal sorumluluk uygulamalarının öneminin anlaşılması bu kavramının artık sadece kamu ve STK'ların değil, özel sektörün de ilgi alanı haline dönüşmesi bölgeye olan ilgiyi artıracaktır. Ekonomik ve sosyal gelişim ve dönüşümün hedeflendiği bölgenin özellikle özel sektör kuruluşları için iyi bir kurumsal sosyal sorumluluk uygulama alanı olacağı düşüncesindeyiz. Özel sektörün bölgeye olan ilgisini artırmak amacıyla, İdaremiz ile Kadir Has Üniversitesi işbirliğinde Türkiye Kurumsal Sosyal Sorumluluk Derneği teknik desteği ile GAP Bölgesi'nde Kurumsal Sosyal Sorumluluk Uygulamalarının Artırılması Projesi'ni uyguluyoruz. 2015 yılı Ekim ayında GAP Bölgesi'nde bir Pazaryeri etkinliğinin gerçekleştirilmesi, Bölgede özel sektörde sosyal sorumluluk bilincinin artırılması önümüzdeki dönem hedeflerimiz arasında.